Kalendarz

„Pocztówkowy zawrót głowy” – czyli Wielkanoc w pocztówce zaklęta

2015.03.25 09:10

Autor: Agnieszka Jezierska-Chalicka, Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu, Wprowadzenie: Urszula Sabak-Gąska

od 29 marca do końca maja

ekspozycja w budynku „A” przy ul. Narutowicza w Sierpcu

Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu

www.mwmskansen.pl

 

Wielkanoc to czas, który sprzyja zacieśnianiu więzi rodzinnych oraz przekazywaniu życzeń. Wysyłane przed laty wielkanocne pocztówki odzwierciedlały tradycję i zwyczaje związane z tymi świętami. Niezwykle barwne, pełne symboli, dawały tyle samo radości tym, którzy je pisali, jak i adresatom.

Pierwsza kartka pocztowa została wydrukowana w Austrii w 1869 roku. Po upłynięciu 140 lat od jej wysłania, ten niezwykły wynalazek komunikacji niewerbalnej w dużym stopniu uległ zapomnieniu, a funkcja kartek z użytkowej przekształciła się w kolekcjonerską. Obecnie pocztówki są jednak ważnym i cennym materiałem źródłowym dla badaczy przeszłości. Drukowane w różnych momentach historycznych, towarzyszące konkretnym okazjom i świętom kartki pocztowe cechuje duża różnorodność tematyczna.

„Pocztówkowy zawrót głowy” to tytuł wystawy, na której zgromadzono różnorodne kartki wielkanocne sprzed lat. Jest to jedna z wielu kolekcji pamiątek Mariana Sołobodowskiego – miłośnika sztuki i działacza społecznego. Cały zbiór liczy 470 pocztówek, natomiast w ramach ekspozycji podziwiać można ponad 200 z nich.

 

Są to kartki drukowane różnymi technikami, co więcej – najczęściej w niewielkich nakładach. Nawiązują do symboliki religijnej i świeckiej. Już sam tytuł wystawy – „Pocztówkowy zawrót głowy” mówi sam za siebie. Pocztówki wielkanocne zdumiewają bogactwem kolorystyki, różnorodnością tematyczną i obfitością motywów. Ich projektowaniem często zajmowali się powszechnie znani rysownicy i ilustratorzy. Mamy więc pocztówki – fotografie z portretami czy scenkami, których bohaterowie pozują z wielkanocnymi symbolami, pocztówki nawiązujące do folkloru regionalnego, te których głównymi bohaterami są zwierzęta, bądź dzieci oraz z tradycyjnymi motywami scen biblijnych.

 

Prezentowana w ramach wystawy kolekcja została podzielona na pięć grup. Pierwsza obejmuje zagadnienia związane z niezwykle barwną i  bogatą obrzędowością wielkanocną, której dominantę stanowi przygotowywanie święconki oraz praktykowany do dziś śmigus dyngus. Trzon drugiej grupy tworzą trzy symbole Wielkanocy: kurczaczek, baranek i jajko. Trzecia grupa pocztówek związana jest bezpośrednio ze Zmartwychwstaniem Chrystusa. Następnie zwiedzający ujrzą małe pocztówkowe arcydzieła znanych ilustratorów książek dla dzieci: Jana Marcina Szancera, Marii Orłowskiej-Gabryś oraz Danuty Imielskiej-Gebethner. „Na ludowo” – tak w skrócie można ująć motyw przewodni piątej i zarazem ostatniej grupy pocztówek zgromadzonych na wystawie. Jedne zachwycają powagą i dostojnością, inne – za sprawą żartobliwego charakteru – wywołują na twarzy uśmiech. Wieśniaczka z naręczem palm, dzieci podziwiające z zachwytem stojącą na stole babkę wielkanocną, chłopiec polewający farbą wielkie jajo, czy też młodzieńcy, którzy oblewają panny wodą w Wielkanocny Poniedziałek.

 

Na wielu kartkach widnieją podpisy: Wesołego Alleluja lub Wesołych Świąt. Rozbieżność ta pojawiła się w latach 70., kiedy rozpoczął się proces sukcesywnego odchodzenia od motywów religijnych na pocztówkach wielkanocnych. Słowo 'Alleluja' ma źródło w Biblii i jest znane we wszystkich językach świata judeochrześcijańskiego. W języku hebrajskim 'Hallelu-Jah' znaczyło „chwalcie Jahwe”. Sformułowanie bardzo często występowało w Psalmach, gdzie pełniło  funkcję zaproszenia, by modlący się oddawali cześć Bogu. Podpisywanie kartek słowami Wesołych Świąt, a nie, jak wcześniej, Wesołego Alleluja było zatem naturalną konsekwencją zwrócenia uwagi na inne, nie religijne aspekty świąt. Zaczęto zauważać, że to także czas rodzinnych spotkań, integracji a nawet – uciechy i zabawy.

 

Wystawa zachęca, byśmy wśród wielkanocnych tradycji kultywowali także piękny zwyczaj wysyłania pocztówek – tych drobnych pamiątek – które mimo upływu lat kryją w sobie piękno i beztroską radość naszych przodków.

 

Wbrew powtarzanemu często sloganowi: „Święta, święta i po świętach…” Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu trwa w radości wielkanocnej i zaprasza zarówno do zwiedzania ekspozycji wielkanocnej prezentowanej w dworze i chałupach wiejskich, jak również wystawy pt. ”Pocztówkowy zawrót głowy” eksponowanej w budynku „A” przy ul. Narutowicza. Obie wystawy będą prezentowane do końca maja bieżącego roku.

Liczba wyświetleń: 280

powrót